Αφροδισιολογία
Σύφιλη
Πληροφορίες Για Τη Σύφιλη
Η σύφιλη  είναι μία σύνθετη ασθένεια που προκαλείται από το βακτήριο Treponema pallidum (ωχρό τρεπόνημα ή ωχρά σπειροχαίτη). Ο χρόνος επώασης του βακτηρίου της σύφιλης κυμαίνεται από 10-90 ημέρες αλλά ο μέσος όρος είναι 21 ημέρες και μπορεί να επηρεάσει διάφορα σημεία και όργανα του σώματος.

Η σύφιλη υπήρξε για αιώνες μία μάστιγα, που επηρέασε τις ζωές των ανθρώπων σε κοινωνικό, πολιτικό και πολιτισμικό επίπεδο. Η μεταφυσική τιμωριτική της διάσταση, ο στιγματισμός των ασθενών, η αγωνιώδης προσπάθεια για θεραπεία, η θεώρηση της κληρονομικότητας και το ανίατο της ασθένειας ενίσχυαν το φόβο, που συνόδευε τη σύφιλη. Η σύφιλη αποτέλεσε επίσης μία διαχρονική πρόκληση για τις υγειονομικές αρχές όλων των χωρών, οι οποίες προσπαθούσαν να περιορίσουν την έκτασή της.
 
Εδώ και πολλά χρόνια συνεχίζεται η διαμάχη μεταξύ των επιστημόνων για το εάν πράγματι ο Χριστόφορος Κολόμβος και οι ναύτες του, όταν επέστρεψαν στην Ευρώπη, μετέφεραν στη γηραιά ήπειρο τη σύφιλη. Είναι γεγονός ότι μετά την ανακάλυψη της Αμερικής η φήμη του μεγάλου θαλασσοπόρου κηλιδώθηκε, επειδή τον κατηγόρησαν ότι μετέφερε με τα πλοία του, την τρομερή αφροδίσια νόσο στην Ευρώπη.

Κάποιο ερευνητές παρουσίασαν στοιχεία ότι η σύφιλη υπήρχε στην Ευρώπη, πριν ο Κολόμβος επιστρέψει στην Ισπανία το 1493 και άρα έχει κατηγορηθεί άδικα. Όμως νεώτερη μελέτη Αμερικάνων επιστημόνων έρχεται να επιβεβαιώσει ότι ο Κολόμβος πράγματι έφερε τη σύφιλη στην Ευρώπη.

Το 1928, ο Φλέμινγκ ανακαλύπτει την πενικιλίνη, η οποία, το 1943, αρχίζει να παρασκευάζεται φαρμακευτικά και να χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση διάφορων ασθενειών, μεταξύ των οποίων και η σύφιλη. Με τη χρήση της πενικιλίνης μειώθηκαν δραστικά τα κρούσματα σύφιλης παγκοσμίως. Τα τελευταία όμως χρόνια, παρατηρείται μια έξαρση της σύφιλης σε αναπτυσσόμενες περιοχές καθώς εκεί οι προφυλάξεις κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής είναι σχεδόν ανύπαρκτες και η διάγνωση της πάθησης από τους γιατρούς υστερεί λόγω απουσίας πρόσφατων εμπειριών.

Η σύφιλη μεταδίδεται με άμεση επαφή με τις βλάβες του δέρματος ή των βλεννογόνων και τις εκκρίσεις (σίελος, σπέρμα, κολπικά υγρά) μολυσμένου ατόμου κατά τη σεξουαλική επαφή, όταν υπάρχουν αμυχές ή εκδορές του δέρματος ή του βλεννογόνου του υγιούς ατόμου. Μετάδοση μπορεί να γίνει και με τη μετάγγιση αίματος, αν ο δότης βρίσκεται στα πρώτα στάδια της νόσου. Η μετάδοση μέσω μολυσμένων αντικειμένων είναι εξαιρετικά σπάνια, λόγω πολύ μικρής αντοχής του βακτηρίου στο περιβάλλον. Έμβρυα γυναικών με λοίμωξη, μολύνονται μέσω του πλακούντα, κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Η σύφιλη ξεκινάει με μία ανώδυνη πληγή στα γεννητικά όργανα, το ορθό έντερο ή το στόμα, και εξελίσσεται σε στάδια. Η νόσος έχει τρία ενεργά στάδια και ένα ανενεργό στάδιο που ονομάζεται λανθάνουσα σύφιλη. Τα συμπτώματα ποικίλλουν σε κάθε στάδιο.

Πρωτογόνος Σύφιλη
Η πρωτογενής σύφιλη τυπικά μεταδίδεται από την άμεση σεξουαλική επαφή με τα τραύματα ενός άλλου ατόμου. Σ’ αυτό το στάδιο εμφανίζονται πληγές στο σημείο όπου εισχώρησε το βακτήριο, συνήθως στα γεννητικά όργανα και την περιγεννητική περιοχή, στο ορθό ή στο στόμα. Αυτές οι πληγές δεν είναι ιδιαίτερα επώδυνες και ο ασθενής μπορεί να μην αντιληφθεί τίποτα, παρόλα αυτά είναι εξαιρετικά μολυσματικές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ασθενής μπορεί να έχει πρησμένους λεμφαδένες κυρίως στη βουβωνική χώρα. Στο μεγαλύτερο ποσοστό των περιπτώσεων, όταν η σύφιλη βρίσκεται σ’ αυτό το πρώτο στάδιο, υποχωρεί μόνη της μέσα σε περίπου ένα μήνα. Σε περίπτωση που χρειαστεί θεραπεία, συνήθως είναι αρκετή μόνο μια ένεση πενικιλίνης.

Δευτερογόνος Σύφιλη
Το δεύτερο στάδιο της σύφιλης ξεκινάει μέσα σε μια εβδομάδα μέχρι έξι μήνες μετά την πρώτη εμφάνιση των ελκών της ασθένειας. Σ’ αυτή τη φάση, τα συμπτώματα προσβάλλουν το δέρμα, τη βλεννογόνο και τους λεμφαδένες. Μπορεί να εκδηλωθεί ένα κόκκινο εξάνθημα σε οποιαδήποτε επιφάνεια του σώματος, συνήθως αρχικά στον κορμό και στη συνέχεια σε όλο το σώμα, ακόμα και στις παλάμες των χεριών ή τα πέλματα των ποδιών. Το εξάνθημα αυτό συνήθως δεν προκαλεί κνησμό και μπορεί να συνοδεύεται από βλάβες που θυμίζουν μυρμηγκιές μέσα στο στόμα ή την περιοχή των γεννητικών οργάνων. Ορισμένοι ασθενείς παρουσιάζουν ακόμα μυϊκούς πόνους, πυρετό, πονόλαιμο και πρήξιμο στους λεμφαδένες. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποχωρήσουν εντελώς μέσα σε λίγες βδομάδες και να υποτροπιάσουν αρκετές φορές μέσα σε διάστημα ενός χρόνου. Σύμφωνα έρευνες, ένα ποσοστό 30% όσων δεν αντιμετώπισαν φαρμακευτικά την πρωτογόνο σύφιλη, θα αναπτύξουν μελλοντικά δευτερογόνο σύφιλη.

Λανθάνουσα Σύφιλη
Αν ο ασθενής δεν ακολουθήσει θεραπεία κατά της σύφιλης ούτε στο δευτερογόνο στάδιο, τότε η ασθένεια περνάει στη λανθάνουσα φάση κατά την οποία, για κάποιο περίεργο λόγο, παύουν να εκδηλώνονται συμπτώματα. Έτσι, ασθενής μπορεί να μείνει ασυμπτωματικός και η σύφιλη χωρίς εξέλιξη μέχρι και 25 χρόνια. Τα συμπτώματα μπορεί να μην επανεμφανιστούν ποτέ, αλλά η νόσος μπορεί να περάσει και στο τριτογενές στάδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται ως το πιο επικίνδυνο και επίπονο στάδιο της ασθένειας αυτής.

Τριτογόνος Σύφιλη
Η τριτογενής σύφιλη αποτελεί το τελικό στάδιο της νόσου και εμφανίζεται στο 25% των ασθενών που δεν έλαβαν θεραπεία κατά τα προηγούμενα στάδια. Μπορεί να εμφανιστεί σε 3-15 χρόνια μετά την αρχική μόλυνση. Χαρακτηρίζεται από προσβολή απομακρυσμένων οργάνων όπως το καρδιαγγειακό σύστημα, νευρικό σύστημα, το ήπαρ, τα οστά κ.α. Η τριτογόνος σύφιλη διακρίνεται σε τρεις διαφορετικές μορφές:
  • Κομμιωματώδης σύφιλη: Αυτό το στάδιο χαρακτηρίζεται από το σχηματισμό κομμιωμάτων, τα οποία είναι μαλακά σφαιρίδια σαν όγκοι φλεγμονής που μπορεί να διαφέρουν σημαντικά στο μέγεθος. Τυπικά προσβάλλουν το δέρμα, τα οστά και το συκώτι, αλλά μπορεί να εμφανιστούν οπουδήποτε.
  • Νευρική σύφιλη: Η μόλυνση προσβάλει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Συνήθως παρουσιάζει απάθεια και επιληψία, και γενική παράλυση με άνοια και νωτιαία φθίση.
  • Καρδιαγγειακή σύφιλη: Προσβάλει άμεσα το καρδιαγγειακό σύστημα. Πιο συνηθισμένη επιπλοκή είναι η συφιλιδική αορτίτιδα, η οποία μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ανευρύσματος.
Συγγενής Σύφιλη
Εάν μία έγκυος πάσχει από σύφιλη, είναι δυνατόν να μεταδώσει το βακτήριο στο έμβρυο. Η μετάδοση γίνεται μέσω του αίματος μετά την 9η εβδομάδα της κύησης, αφού σχηματιστεί ο πλακούντας. Η πιθανότητα να μολυνθεί το έμβρυο εξαρτάται από το πόσο νωρίς στην εγκυμοσύνη διαγνώστηκε η σύφιλη της εγκύου (και άρα εφαρμόστηκε η θεραπευτική αγωγή) και από το χρονικό διάστημα που η έγκυος εκδήλωσε τη σύφιλη. Όσο παλαιότερη είναι η σύφιλη της εγκύου, τόσο λιγότερο μεταδοτική είναι, μολονότι δε θεωρείται ποτέ εντελώς μη μεταδοτική. Ορισμένα προσβεβλημένα έμβρυα πεθαίνουν ενδομητρίως, ορισμένα γεννιούνται νεκρά και άλλα γεννιούνται ζωντανά, αλλά στη συνέχεια παρουσιάζουν τα συμπτώματα της συγγενούς σύφιλης, η οποία είναι παρόμοια, ως προς την παθογένεια, με το δεύτερο στάδιο της επίκτητης. Η συγγενής σύφιλη πολλές φορές δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα, αν και ορισμένα μωρά εμφανίζουν εξάνθημα στις παλάμες των χεριών ή τα πέλματα των ποδιών τους. Αν η νόσος εξελιχθεί, μπορεί να προκαλέσει κώφωση, καθώς και δυσμορφίες στα δόντια και τη μύτη.

Πως Γίνεται Η Διάγνωση Της Σύφιλης;
Η διάγνωση της σύφιλης γίνεται κλινικά σε δερματολόγο και εργαστηριακά με εξέταση αίματος. Οι αιματολογικές εξετάσεις που βοηθούν στην διάγνωση είναι η VDRL, FTA-Abs. Επειδή η σύφιλη είναι σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, πρέπει να εξεταστεί, πέραν από τον πάσχοντα, και να ενημερωθεί και ο εκάστοτε σύντροφος. Τα τεστ γίνονται θετικά συνήθως 2-5 εβδομάδες μετά την αρχική μόλυνση. Η διαφορική διάγνωση της σύφιλης θα πρέπει να γίνει από πλήθος δερματικών νοσημάτων , όπως είναι ο έρπης των γεννητικών οργάνων, τα τραυματικά έλκη, τα κονδυλώματα, η ψωρίαση και τα ιογενή ή φαρμακευτικά εξανθήματα.

Πως Θεραπεύεται Η Σύφιλη;
Η πρόληψη της σύφιλης, η οποία είναι εξαιρετικά μεταδοτική ιδιαίτερα στο πρώτο και το δεύτερο στάδιο, αναφέρεται κυρίως στο γεγονός ότι αποτελεί σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα και περιλαμβάνει ενημέρωση του πληθυσμού, χρήση προφυλακτικού κατά τη συνουσία, έλεγχο των εγκύων, έγκαιρη διάγνωση, προσεκτικό χειρισμό κατά τις μεταγγίσεις αίματος. Είναι σημαντικό για τις γυναίκες που προγραμματίζουν να μείνουν έγκυες να υποβάλλονται σε έλεγχο.

Η σύφιλη μπορεί να θεραπευτεί πλήρως, αν γίνει έγκαιρα η διάγνωση και αντιμετωπιστεί η μόλυνση σωστά. Όμως, αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο.  Τα φάρμακα, όπως η πενικιλίνη και η τετρακικλίνη, αντιμετωπίζουν συνήθως με επιτυχία το πρωτογενές και δευτερογενές στάδιο της σύφιλης. Ιδιαίτερα, η πενικιλίνη είναι πολύ αποτελεσματική στη θεραπεία της σύφιλης και δεν αφήνει να παρουσιαστούν υποτροπές. Μία απλή ένεση πενικιλίνης μπορεί να σταματήσει την εξέλιξη της νόσου αν ο ασθενής έχει μολυνθεί μέσα στον τελευταίο χρόνο, διαφορετικά, μπορεί να χρειαστούν περισσότερες δόσεις του φαρμάκου. Σε περίπτωση που οι ασθενείς είναι ευαίσθητοι ή αλλεργικοί στην πενικιλίνη, χορηγούνται σήμερα αντιβιοτικά όπως η αζιθρομικίνη και η δοξικικλινη.
Φόρμα Ενδιαφέροντος